Onderhoud en inspectie van thermische barrières tijdens bedrijf: intervallen, controlepunten, documentatie

Met de inbedrijfstelling gaat de verantwoordelijkheid voor de veilige exploitatie van een batterijopslagsysteem over op de exploitant. Die moet een risico-inventarisatie en -evaluatie opstellen en actueel houden, waarin ook de bedrijfstoestand “onderhoud/instandhouding” uitdrukkelijk wordt beschouwd – zo voorziet onder meer de BVES-veiligheidsleidraad voor lithium-ion-grootschalige opslagsystemen erin. Juridische ankers zijn de arbeidsomstandighedenwetgeving, DGUV Vorschrift 1, de Betriebssicherheitsverordnung met haar plicht om arbeidsmiddelen en veiligheidsrelevante voorzieningen in deugdelijke staat te houden, en de voorwaarden uit de bouwvergunning en het brandveiligheidsconcept.

Thermische barrières – brandwerende scheidingswanden, brandwanden tussen opslageenheden, afdichtingen van kabel- en leidingdoorvoeringen, brandwerende deuren en isolatielagen – zijn daarbij bijzonder gevoelig: zij werken passief, tonen in het dagelijks gebruik geen storing en falen pas bij brand. Een beschadigd afdichtingsprofiel of een niet-afgesloten kabeldoorvoering blijft zonder systematische inspectie jarenlang onopgemerkt.

Voor veel componenten van de bouwkundige en installatietechnische brandveiligheid bestaan gevestigde termijnen waarop ook exploitanten van batterijopslagsystemen zich moeten richten. Waar geen uitdrukkelijk voorschrift bestaat, leidt u de intervallen af uit de risico-inventarisatie, de fabrikantopgaven en de voorwaarden van de bouwvergunning – en stemt u ze af met de schadeverzekeraar.

• Doorlopend respectievelijk bij elke rondgang: visuele controle op mechanische beschadigingen, openstaande deuren, geblokkeerde drukontlastingsopeningen en opslag van brandbare materialen in de afstandszone.
• Maandelijks: functiecontrole van vastzetinrichtingen op brand- en rookwerende afsluitingen door de exploitant (in aansluiting op DIN 14677).
• Halfjaarlijks: functiebeproeving van brandkleppen in ventilatie-installaties; het interval mag na twee opeenvolgende gebrekvrije onderhoudsbeurten in de regel worden verlengd tot een jaar.
• Jaarlijks: deskundige inspectie van de thermische barrières in hun geheel – scheidingswanden, voegen, afdichtingen, deuren inclusief afdichtingen en zelfsluiting – en onderhoud van de vastzetinrichtingen door een gekwalificeerde vakkracht; tegelijk jaarlijkse toetsing en actualisering van de risico-inventarisatie.
• Terugkerend volgens deelstaatrecht: bij als bijzondere bouwwerken ingedeelde installaties schrijven de inspectieverordeningen van de deelstaten regelmatige keuringen van veiligheidstechnische installaties door erkende deskundigen voor; termijnen en omvang verschillen per deelstaat.
• Naar aanleiding van een gebeurtenis: na elk thermisch incident, na verbouwingen, na-installaties van kabels en leidingen, transportschade of buitengewone weersinvloeden.

Bij opslagcontainers in de buitenlucht is daarnaast een seizoensgebonden blik aan te bevelen: na de winter moeten afdichtingen, weerbescherming en afwatering worden gecontroleerd, omdat vorst, strooizout en stilstaand water voegen en isolatielagen sneller laten verouderen dan binnenbedrijf. De vastgelegde intervallen horen in het onderhoudsplan, dat veel schadeverzekeraars sowieso als bewijs verlangen – wie ze daar bindend documenteert, voldoet in één beweging aan de plichten jegens instanties en verzekeraar.

Een gedegen inspectie volgt een vaste controlelijst die de beschermende functie van elke barrière navolgbaar beoordeelt. Centraal staat de vraag: zou dit bouwdeel bij brand zijn brandwerendheid nog gedurende de geplande duur leveren?

• Scheidingswanden en brandwerende platen: scheuren, afspattingen, vochtschade, corrosie aan onderconstructies, ontoelaatbare boringen of bevestigingen.
• Voegen en aansluitingen: staat van blijvend elastische en opschuimende voegsystemen, volledige vulling, hechting aan de flanken.
• Kabel- en leidingafdichtingen: overeenstemming met het toepasbaarheidsbewijs (abZ, aBG of ETA), aanwezige markeringslabels, geen achteraf doorgevoerde leidingen zonder herafdichting.
• Brandwerende deuren en kleppen: afdichtingen, scharnieren, sluitvolgorde en zelfstandig sluiten; geen wiggen of andere ontoelaatbare openhouding.
• Drukontlastingsopeningen: vrij, functioneel, niet geblokkeerd door aanbouwsels, opslag of begroeiing.
• Isolatie en weerbescherming aan containers: intacte beplating, geen doorweekte of verzakte isolatie, dichte doorvoeringen van kabelgoten en klimaattechniek.
• Markering: waarschuwingen voor lithium-ionbatterijen volgens VDE-AR-E 2510-2 aanwezig en leesbaar bij de toegangen.

De beste inspectie verliest haar waarde wanneer zij niet aantoonbaar is. Instanties toetsen in het kader van terugkerende rondgangen de naleving van de vergunningsvoorwaarden; schadeverzekeraars verlangen onderhoudsplannen en de aantoonbare uitvoering daarvan als verplichting. Bewezen effectief is een driedelige structuur: een inventarisregister van alle brandveiligheidsrelevante bouwdelen, een inspectie- en onderhoudsplan met termijnen en verantwoordelijkheden en een doorlopend inspectieboek met bevindingen, foto's en gebrekenopvolging.

• Doorvoeringenregister: elke doorvoering vastleggen met locatie, systeem, toepasbaarheidsbewijs en inbouwdatum.
• Bevindingendocumentatie: gebreken vastleggen met foto, beoordeling van de urgentie en termijn voor herstel; effectiviteitscontrole na de herstelling documenteren.
• Herstellingen uitsluitend met goedgekeurde systemen en door aantoonbaar gekwalificeerde uitvoerders; materiaalwissel ten opzichte van de goedgekeurde toestand vooraf afstemmen.
• Bewaring: inspectierapporten gedurende de volledige bedrijfsduur beschikbaar houden en wijzigingen aan het beschermingsconcept melden bij de verzekeraar.

Wie inspectie en documentatie als vast onderdeel van het bedrijfsvoeringsconcept verankert, voldoet niet alleen aan formele plichten. Hij waarborgt dat de in het brandveiligheidsconcept veronderstelde beschermende werking van de thermische barrières gedurende de volledige levensduur van de installatie werkelijk aanwezig is – en juist daarop komt het aan wanneer het erop aankomt.