Odporne łańcuchy dostaw w przemyśle obronnym

Pandemia COVID-19, wojna w Ukrainie i napięcia geopolityczne w regionie Indo-Pacyfiku bezlitośnie obnażyły podatność globalnych łańcuchów dostaw. W przemyśle obronnym ta podatność waży szczególnie mocno: gdy krytyczne materiały lub komponenty są niedostępne, systemów uzbrojenia nie można produkować, serwisować ani naprawiać — z bezpośrednimi konsekwencjami dla zdolności obronnych.

• Zależność surowcowa: metale ziem rzadkich (Chiny), tytan (Rosja/Ukraina), wolfram (Chiny) — materiały strategiczne o skoncentrowanych łańcuchach dostaw
• Ryzyko jednego źródła: wiele komponentów obronnych ma tylko jednego kwalifikowanego dostawcę — jego wypadnięcie zatrzymuje produkcję
• Problematyka just-in-time: produkcja lean nie sprawdza się w warunkach wojennych — gromadzenie zapasów znów nabiera znaczenia strategicznego
• Ryzyka geopolityczne: embarga handlowe, ograniczenia eksportowe i blokady technologiczne mogą przerwać łańcuchy dostaw z dnia na dzień
• Ryzyka cybernetyczne: ataki na systemy informatyczne dostawców mogą sparaliżować cały łańcuch wartości

Forward manufacturing — przenoszenie mocy produkcyjnych bliżej miejsca użycia — to centralna koncepcja nowego planowania obronnego NATO. Zamiast wytwarzać wszystkie systemy uzbrojenia w kilku centralnych zakładach i transportować je długimi łańcuchami logistycznymi, bezpieczeństwo zaopatrzenia mają zwiększyć regionalne centra produkcji i remontów. Dla wyspecjalizowanych dostawców, takich jak firmy z branży ogniotrwałej, otwiera to nowe modele biznesowe.

• Regionalne centra remontowe: Bundeswehra planuje maintenance huby w pobliżu miejsc stacjonowania — krótkie drogi, szybka naprawa
• NATO Forward Deployed Manufacturing: moce produkcyjne na wschodniej flance (kraje bałtyckie, Polska, Rumunia) dla szybkiego uzupełniania zaopatrzenia
• Mobilne zespoły naprawcze: wyspecjalizowane zespoły prowadzące remonty w terenie — także w zakresie komponentów wysokotemperaturowych
• Dual sourcing: systematyczna kwalifikacja co najmniej dwóch dostawców dla każdego krytycznego komponentu
• Reshoring: przenoszenie produkcji z powrotem do Europy — zwłaszcza w przypadku materiałów i komponentów krytycznych dla bezpieczeństwa

Powrót do obrony kraju i obrony sojuszniczej ponownie umieścił kwestię zapasów w agendzie. Amunicja, części zamienne i materiały krytyczne muszą być gromadzone w wystarczających ilościach, aby w razie konfliktu nie zależeć od sprawnie działających łańcuchów dostaw. Dla dostawców oznacza to długoterminowe umowy ramowe z gwarantowanymi wolumenami odbioru — atrakcyjny model biznesowy.

• Zapasy amunicji: NATO znacznie podniosło swoje cele w zakresie zapasów — z 30 do ponad 60 dni zapasu bojowego
• Pule części zamiennych: centralne i zdecentralizowane magazyny krytycznych części zamiennych — także komponentów pieców i systemów energetycznych
• Umowy ramowe: długoterminowe porozumienia dostawcze (5–10 lat) z gwarantowanymi ilościami minimalnymi i maksymalnymi
• Plany awaryjnego zwiększenia produkcji: dostawcy muszą wykazać, że w sytuacji kryzysowej potrafią szybko zwiększyć skalę produkcji
• Strategiczna rezerwa surowcowa: gromadzenie tytanu, wolframu, metali ziem rzadkich i innych materiałów krytycznych

Nowe ukierunkowanie obronnych łańcuchów dostaw oferuje średnim dostawcom konkretne opcje działania. Kto pozycjonuje się strategicznie już teraz, może długofalowo skorzystać na zmianach strukturalnych.

• Analiza łańcucha dostaw: identyfikacja własnych zależności — surowce, półprodukty, logistyka. Przygotowanie dokumentacji łańcucha dostaw dla klientów z sektora obronnego
• Oferowanie dual sourcingu: pozycjonowanie się jako alternatywa dla istniejących dostawców jednoźródłowych — aktywne oferowanie kwalifikacji
• Budowa mocy magazynowych: sygnalizowanie gotowości do magazynowania materiałów krytycznych — oferowanie magazynowania jako usługi
• Opracowanie planu awaryjnego zwiększenia produkcji: udokumentowanie, w jaki sposób produkcję można w sytuacji kryzysowej szybko podwoić lub potroić
• Cyberbezpieczeństwo: wdrożenie standardów bezpieczeństwa IT (co najmniej ISO 27001) — klienci z sektora obronnego coraz częściej sprawdzają cyberbezpieczeństwo swoich dostawców